Geluidskunstwerk voor staarpatiënt
Geplaatst op 28 januari 2010 door Afdeling Communicatie
In Het
Oogziekenhuis Rotterdam hoort de patiënt die wacht op een
staaroperatie een bijzonder geluidskunstwerk. Een Japanse
nachtegaal zingt, er klotsen golfjes in een baai in Schotland en er
is ook stilte. Het werk van geluidskunstenaar Cilia Erens dringt zich niet op. Het leidt heel
subtiel af.
De hele inrichting van Het Oogziekenhuis Rotterdam,
inclusief de museale kunstcollectie, is gericht op vermindering van
angst. Alles wat de patiënt hier ziet, draagt bij tot rust, om te
zorgen dat een onderzoek of operatie met zo min mogelijk spanning -
lees: angst voor blindheid - tegemoet wordt gezien. Het ziekenhuis
gaat heel ver in het geruststellen van patiënten en begeleiders,
door heldere voorlichting, faciliteiten om operaties live te volgen
en bijvoorbeeld de parkeerservice.
Toen de directie van het ziekenhuis werk van Cilia Erens tegenkwam,
rees de vraag of ze iets aan de kunstcollectie kon bijdragen. Erens
is gespecialiseerd in 'site specific' ofwel op ruimten toegespitste
geluidskunst. Voor haar opdracht in Het Oogziekenhuis Rotterdam
bracht ze enige tijd in het Dagcentrum voor staaroperaties door,
nam daar alledaagse geluiden op en besloot uiteindelijk in haar
compositie vooral natuurgeluid te gebruiken.
Inmiddels luisteren dagelijks patiënten naar dat werk. Het klinkt
uit twee kleine speakers die zich, aan een door Erens bedachte
armatuur, als 'oorstel' op geringe afstand van het hoofd bevinden.
Het geluid is zo zacht dat alleen de patiënt het hoort;
daarbovenuit zijn de andere geluiden in de ruimte goed hoorbaar,
ook wat de arts of verpleegkundige zegt. Zonder zich op te dringen,
klinkt een lieflijke vogelstem, steeds weer anders. Dan weer is het
stil of zwelt zacht het gekabbel van golfjes aan met, bijna
onhoorbaar, een klingelende koe-bel en een kwakend
kikkertje.
Beelden
Bewust is voor deze vorm van geluidskunst gekozen. Door de
speciale opnametechniek schept het geluid ruimtelijkheid. Het is
zacht, transparant en mengt zich met de omgeving. Het is niet,
zoals muziek, gebonden aan smaak. Bovendien heeft muziek ritme, dat
tot luisteren dwingt. De natuurlijke geluiden van Cilia Erens laten
zich gemakkelijk negeren, maar roepen ook beelden op waarmee je in
gedachten kunt afdwalen naar een andere omgeving. Daardoor draagt
het werk zeker bij aan 'angstreductie'. Een voordeel voor de
patiënt én voor de chirurg.
Uit reacties van patiënten blijkt dat zij het oorstel als prettig
ervaren. De geluiden storen niet, ze wekken hooguit milde
verwondering. Directeur Frans Hiddema: 'Patiënten die zenuwachtig
zijn, lopen op allerlei manieren meer risico. Hoe minder bang
mensen zijn, hoe hoger de tevredenheid. Dat is wetenschappelijk
onderzocht. Op de schaal van tevredenheid scoort Het Oogziekenhuis
Rotterdam een 9,1. In onze filosofie gaan veiligheid en
angstreductie voorop. Het werk van Cilia Erens draagt aan dat
laatste zeker bij.'


